🗺️ İşletme Finansmanı — Sınav Rehberi

İşletme Finansmanı dersi, bir işletmenin varlıklarını nasıl yönettiğini, yatırım kararlarını hangi kriterlere göre aldığını ve bu yatırımlar için gerekli fonları en uygun maliyetle nereden bulduğunu inceleyen stratejik bir disiplindir. Ders; "Paranın Zaman Değeri" temelinden başlayarak, finansal tabloların analizine, kısa ve uzun vadeli fonlama stratejilerine, modern yatırım değerleme tekniklerine ve risk yönetim aracı olan türev ürünlere kadar uzanan bir döngüyü kapsar. Ana fikir; işletmenin sadece kârını değil, piyasa değerini maksimize etmektir.

🎯 Sınav Ağırlık Haritası

Ünite	Önem	Neden	Sınavda Tipik Olarak Ne Sorulur?
1. Giriş ve TVM	🔴 Yüksek	Finansın anayasasıdır.	Değer vs. Kâr maksimizasyonu, TVM mantığı, şirket türleri.
2. Finansal Sistem	🟡 Orta	Tanımsal ve kurum odaklıdır.	Para vs. Sermaye piyasası farkı, SPK/BDDK/TCMB görevleri.
3. Finansal Tablolar	🟡 Orta	Analizin hammaddesidir.	Bilanço/Gelir tablosu kalemleri, TMS vs. TDMS farkları.
4. Finansal Analiz I	🟡 Orta	Tekniklerin temelidir.	Yatay/Dikey/Trend analizinin kullanım amaçları.
5. Oran Analizi II	🔴 Yüksek	Sayısal ve yorum ağırlıklıdır.	Cari oran, Nakit oran, Kaldıraç hesaplama ve yorumlama.
6. Oran Analizi III	🔴 Yüksek	Verimlilik ve ROE odaklıdır.	Stok devir hızı, ROE/ROA formülleri, kaldıraç etkisi.
7. Çalışma Sermayesi	🔴 Yüksek	Stratejik kararlar içerir.	Atılgan vs. İhtiyatlı strateji, Net Çalışma Sermayesi hesabı.
8. Yatırım Bütçelemesi	🔴 Yüksek	Karar verme mekanizmasıdır.	NBD, İKO, GÖS hesaplama ve "proje kabul" kriterleri.
9. Kısa Vadeli Fonlar	🟡 Orta	Tür ve maliyet odaklıdır.	Faktoring türleri, Akreditif tarafları, İskonto maliyeti.
10. Uzun Vadeli Fonlar	🔴 Yüksek	Leasing ve Tahvil kritiktir.	Leasing (FKK kuralları), Forfaiting vs. Factoring farkı.
11. Finansal Planlama	🟡 Orta	Tahmin yöntemlerini içerir.	Proforma bilanço, Nakit bütçesi hazırlama adımları.
12. Türev Ürünler	🔴 Yüksek	Kavramsal karmaşıklık içerir.	Opsiyon (Call/Put), Futures vs. Forward, Swap mantığı.
13. Halka Arz (İHA)	🟢 Genel	Süreç ve avantaj odaklıdır.	İHA nedenleri, SPK şartları, Sıcak/Soğuk piyasa.
14. Firma Değerleme	🔴 Yüksek	Dersin final sentezidir.	F/K, PD/DD çarpanları, İNA (DCF) mantığı, Şerefiye.

Strateji: Sınavda en çok puan getiren ve "ayırt edici" olan bölümler Ünite 5, 6, 8, 12 ve 14'tür. Bu ünitelerdeki formülleri ve "Eğer oran X çıkarsa ne olur?" şeklindeki yorum sorularını iyice kavramalısınız.

🔤 Kısaltmalar ve Terimler Sözlüğü

AOSM (WACC): Weighted Average Cost of Capital — Ağırlıklı Ortalama Sermaye Maliyeti. İşletmenin borç ve öz kaynak maliyetinin ağırlıklı ortalaması.
BİST: Borsa İstanbul. Menkul kıymetlerin işlem gördüğü organize piyasa.
CCC: Cash Conversion Cycle — Nakde Dönüşüm Süresi. Nakdin tekrar nakde dönme hızı.
DİBS: Devlet İç Borçlanma Senetleri. Hazine Bonosu ve Devlet Tahvilinin genel adı.
EPS (HBK): Earnings Per Share — Hisse Başına Kâr. Toplam kârın hisse sayısına bölünmüş hali.
F/K (P/E): Price/Earnings — Fiyat/Kazanç Oranı. Piyasa fiyatının hisse başı kâra oranı.
FKK: Finansal Kiralama Kanunu.
GÖS: Geri Ödeme Süresi. Yatırımın kendini amorti ettiği süre.
İHA (IPO): Initial Public Offering — İlk Halka Arz. Şirketin ilk kez halka açılması.
İKO (IRR): Internal Rate of Return — İç Kârlılık Oranı. NBD'yi sıfır yapan iskonto oranı.
İNA (DCF): Discounted Cash Flow — İndirgenmiş Nakit Akımları. Gelecekteki parayı bugüne çekme yöntemi.
KAP: Kamuyu Aydınlatma Platformu. Şirket haberlerinin resmi dijital kanalı.
NBD (NPV): Net Present Value — Net Bugünkü Değer. Gelecek nakitlerin bugün ederi eksi maliyet.
OTC: Over-the-Counter — Tezgahüstü Piyasa. Borsa dışı, iki taraf arasındaki işlemler.
PV / FV: Present Value / Future Value — Bugünkü Değer / Gelecek Değer.
ROA: Return on Assets — Varlıkların Kârlılığı.
ROE: Return on Equity — Öz Kaynakların Kârlılığı.
SMM (COGS): Satılan Malın Maliyeti.
SPK: Sermaye Piyasası Kurulu. Borsanın denetleyici hakemi.
TVM: Time Value of Money — Paranın Zaman Değeri. "Bugünkü para yarınkinden değerlidir" kuralı.
VDMK: Varlığa Dayalı Menkul Kıymet. Alacakların paketlenip satılması.

⭐ Mutlaka Bilinmesi Gerekenler

1. Finansın Temel Amacı ve TVM

Nihai Amaç: Kâr maksimizasyonu değil, Piyasa Değeri (Ortakların Refahı) Maksimizasyonudur. Çünkü kâr; riski ve paranın zaman değerini ihmal eder.
TVM Prensibi: Bugünkü 1 TL, yarınki 1 TL'den değerlidir. Sebepleri: Enflasyon, Risk, Yatırım (Fırsat) Maliyeti.

2. Finansal Analiz ve Oranlar

Cari Oran (Dönen Varlık / KVYK): İdealde 2 olması beklenir. 1'in altı tehlikedir (likidite krizi), 4-5 gibi çok yüksek oranlar "atıl fon" (paranın tembel yatması) demektir.
Asit-Test Oranı: Stokları devre dışı bırakır. Borç ödeme gücünü ölçen daha "sert" bir testtir.
Kaldıraç (Borç/Varlık): %50 üstü riskli kabul edilir. Borcun maliyeti (faiz), öz kaynak maliyetinden düşüktür ama iflas riskini artırır.
ROE (Net Kâr / Öz Kaynak): Ortaklar için en önemli başarı göstergesidir. ROA'dan yüksekse, şirket borç kullanarak kârlılığını artırmış (kaldıraç etkisi) demektir.

3. Yatırım Bütçelemesi (Karar Kuralları)

NBD (NPV): NBD > 0 ise proje kabul edilir. En güvenilir yöntemdir.
İKO (IRR): İKO > Sermaye Maliyeti ise proje kabul edilir.
GÖS (Payback): Ne kadar kısa, o kadar iyi. Ancak paranın zaman değerini ihmal ettiği için sadece ön elemede kullanılır.

4. Fonlama Stratejileri

Dengeli (Matching): Varlık ömrü = Borç vadesi. (Sabit varlık uzun vadeli borçla alınır).
Atılgan (Agresif): Sabit varlıkları bile kısa vadeli borçla alır. Yüksek Risk / Yüksek Kâr.
İhtiyatlı (Conservative): Her şeyi uzun vadeli kaynakla alır. Düşük Risk / Düşük Kâr.

5. Türev Ürünler (Opsiyonlar)

Call (Alım) Opsiyonu: Alıcıya alma hakkı verir. Fiyat yükselirken kazandırır.
Put (Satım) Opsiyonu: Alıcıya satma hakkı verir. Fiyat düşerken kazandırır.
Satan taraf (Writer): Her zaman yükümlüdür. Alıcı hak kullanırsa işlemi yapmak zorundadır.

⚠️ Sık Karıştırılan Kavramlar ve Tuzaklar

Kavram A	Kavram B	Ayırt Edici Fark
Finansman	Finansal Yönetim	Finansman "nereden bulurum?", Finansal Yönetim "nasıl harcar ve yönetirim?" sorusudur.
Para Piyasası	Sermaye Piyasası	Para piyasası < 1 yıl (nakit ihtiyacı); Sermaye piyasası > 1 yıl (yatırım).
Forward	Futures	Forward kişiye özel/tezgahüstüdür; Futures standarttır/borsada işlem görür.
Factoring	Forfaiting	Factoring kısa vadelidir (fatura); Forfaiting uzun vadelidir (senet, yatırım malı).
Akreditif	Teminat Mektubu	Akreditif nakdi bir ödeme sistemidir; Teminat mektubu bankanın "garantisi"dir (gayri nakdi).
ROA	ROE	ROA tüm varlığın verimidir; ROE sadece ortağın koyduğu paranın verimidir.
Kâr	Nakit Akışı	Kâr muhasebeleşmiş bir kağıt verisidir; Nakit akışı kasadaki gerçek paradır (Amortisman kârı düşürür ama nakdi etkilemez).

Tuzak: Sınavda "Amortisman bir nakit çıkışıdır" derse yanlıştır. Amortisman sadece kârı düşüren bir "gider"dir, kasadan para çıkmaz. Bu yüzden nakit akışı hesaplanırken kâra geri eklenir.

⏱️ Son 1 Saat Tekrarı

Değer Maksimizasyonu: Finansın temel amacı budur.
Cari Oran 2, Asit Test 1, Nakit Oran 0.20: Bu sayıları ezberle.
Net Çalışma Sermayesi: Dönen Varlıklar - Kısa Vadeli Borçlar.
Dönen Varlıklar: Nakit + Alacak + Stok.
Duran Varlıklar: Bina + Makine + Taşıt.
NBD > 0: Proje kesin kabul.
Sermaye Şirketi (A.Ş.): Ortak borçtan sadece koyduğu sermaye kadar sorumludur (Limited de böyle).
Şahıs Şirketi (Kollektif): Ortak sınırsız sorumludur (evini arabasını kaybedebilir).
Leasing: Mülkiyet şirkette, kullanım kiracıda. Türkiye'de en az 4 yıl.
Hisse Senedi: Ortaklık sağlar, temettü alır, yönetime katılır.
Tahvil: Alacaklılık sağlar, faiz alır, yönetime katılamaz.
F/K Oranı: Piyasa fiyatı / Hisse başı kâr. Düşük olması genelde "kelepir" hisse demektir.
Şerefiye: Marka değeri gibi maddi olmayan değerdir. (Firma Değeri - Varlık Değeri).
Swap: Faiz veya döviz ödemelerini takas etmektir.
İskonto: Gelecekteki parayı bugüne çekmek (bölme işlemi yapılır).
Bileşik Faiz: Faizin de faizini kazanmaktır (FV hesaplarken kullanılır).
Otofinansman: Kârı dağıtmayıp şirkette tutmaktır.
Rüçhan Hakkı: Yeni hisseleri öncelikle alma hakkı.
SPK: Borsanın "polisidir", yatırımcıyı korur.
BDDK: Bankaların "polisidir", sistemi denetler.
Net Satışlar: Gelir tablosunda dikey analizde 100 kabul edilen kalem.
Aktif Toplamı: Bilançoda dikey analizde 100 kabul edilen kalem.
Amortisman: Bir "vergi kalkanı"dır; kârı düşürerek daha az vergi ödenmesini sağlar.
Likidite vs. Kârlılık: Kasada çok para varsa likidite iyidir ama para boş durduğu için kârlılık düşer.
Finansal Kaldıraç Etkisi: Borç maliyeti (faiz) varlık getirisinden (ROA) düşükse, ROE uçar!